{"id":64381,"date":"2024-06-12T06:04:53","date_gmt":"2024-06-12T09:04:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/?p=64381"},"modified":"2024-06-13T09:25:30","modified_gmt":"2024-06-13T12:25:30","slug":"columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\/","title":{"rendered":"Columna: Residuos farmac\u00e9uticos y su impacto en el ambiente acu\u00e1tico"},"content":{"rendered":"<div id=\"miDiv\" class=\"col-xs-12 col-sm-12\">\n<p class=\"capital capital-columna\"><span lang=\"es-CL\"><span style=\"font-weight: 400;\"><b><span lang=\"ES-TRAD\"><a href=\"https:\/\/www.alloyingenieria.com\/\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-55815 size-full alignright\" src=\"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Gif-Alloy.gif\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"300\" \/><\/a><\/span><\/b><\/span><\/span>El impacto de los residuos farmac\u00e9uticos va mucho m\u00e1s all\u00e1 del enorme volumen de antibi\u00f3ticos utilizados a\u00f1o tras a\u00f1o en nuestra industria salmonera, principalmente en el ciclo de engorda en mar, lo cual nos ubica en el primer lugar del ranking global de los pa\u00edses productores de salm\u00f3nidos. En general, los productos farmac\u00e9uticos se vierten constantemente al medio ambiente, a trav\u00e9s de los procesos de la fabricaci\u00f3n, consumo, excreci\u00f3n y eliminaci\u00f3n inadecuada de aquellos no utilizados o vencidos.<\/p>\n<p class=\"capital capital-columna\">Es en estas condiciones cuando aumentan los temores por aquel porcentaje desconocido de alimento medicado y fecas que pudo terminar en el lecho marino o comido por peces nativos, proyectando el riesgo de resistencia a los antimicrobianos m\u00e1s all\u00e1 de los salm\u00f3nidos en cultivo, pudiendo dar como resultado la selecci\u00f3n de bacterias resistentes a los antibi\u00f3ticos y\/o genes de resistencia a ellos.<\/p>\n<p class=\"capital capital-columna\">Por lo tanto, el riesgo de transmitirse a otras especies marinas y a los humanos seguir\u00e1 siempre latente. Resulta preocupante conocer datos que sugieren que entre el 30 al 90% del total de las dosis orales administradas a humanos y animales, son excretadas, como los componentes farmac\u00e9uticos activos, a trav\u00e9s de la orina y fecas. Sumado a lo anterior, el 88% de los productos farmac\u00e9uticos humanos no cuentan con datos integrales de toxicidad medioambiental. A\u00fan, cuando est\u00e1n estrictamente regulados respecto a su eficacia y seguridad del paciente, los efectos negativos que pueden tener en el medio natural no han sido suficientemente estudiados y no est\u00e1n cubiertos por convenio internacional alguno.<\/p>\n<figure class=\"figure img-right\"><figcaption class=\"figure-caption\"><\/figcaption><\/figure>\n<p><img decoding=\"async\" class=\" wp-image-64395 alignleft\" src=\"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Residuos-en-agua-2.jpg\" alt=\"\" width=\"470\" height=\"264\" \/>Pero obviamente, la industria del salm\u00f3n es solamente una fracci\u00f3n del sinn\u00famero de otras fuentes de residuos farmac\u00e9uticos que finalmente terminan, por vertimiento directo o a trav\u00e9s de escurrimientos por las lluvias, filtraciones u otros, en cursos de agua dulce que, igualmente, llegar\u00e1n al mar. Estos contaminantes son un problema en aumento ya que tienen un impacto duradero sobre el medio ambiente y se acumulan a lo largo de las diversas cadenas tr\u00f3ficas, pues su continuo aporte supera con creces el tiempo requerido para su degradaci\u00f3n. Actualmente, existen alrededor de 2.000 ingredientes farmac\u00e9uticos activos que se est\u00e1n administrando en el mundo a trav\u00e9s de medicamentos recetados, sin recetas y veterinarios (Burns et al., 2018), contaminando ecosistemas terrestres, de agua dulce y marinos. Estos compuestos qu\u00edmicos tienen, adicionalmente, la complejidad de haber sido dise\u00f1ados con caracter\u00edsticas de mucha estabilidad para llegar e interactuar con las mol\u00e9culas objetivo, lo cual los lleva a tener una degradaci\u00f3n lenta, quedando expuestos por mucho tiempo al contacto accidental con organismos silvestres que pueden adquirir efectos insospechadamente adversos y hasta la muerte.<\/p>\n<p>Algunos de estos efectos ya nos dejan sin aliento: La Organizaci\u00f3n para la Cooperaci\u00f3n y el Desarrollo Econ\u00f3mico (OCDE) ha advertido de la \u201cfeminizaci\u00f3n\u201d de peces y anfibios de sexo masculino por los rastros de anticonceptivos humanos orales en los sistemas de agua dulce de todo el mundo. Los contaminantes se acumulan en los peces y anfibios machos y alteran su sistema hormonal -los llamados disruptores endocrinos. Se han hallado estos disruptores en la sangre, el h\u00edgado y el tejido muscular de los peces, provocando que los machos presenten caracter\u00edsticas femeninas inesperadas.<\/p>\n<figure class=\"figure img-left\"><figcaption class=\"figure-caption\"><\/figcaption><\/figure>\n<p>Tambi\u00e9n alertaron sobre residuos de medicamentos psiqui\u00e1tricos, como la fluoxetina, que han alterado profundamente el comportamiento en peces, haci\u00e9ndolos renuentes al riesgo y con ello m\u00e1s vulnerables a los depredadores. Sumado a estos descalabros ecol\u00f3gicos, el impacto de la resistencia antimicrobiana (AMR en su acr\u00f3nimo en ingl\u00e9s), mencionada previamente, y que hoy es una crisis instalada de salud global, nos sintetiza la gravedad del uso indiscriminado y el mal manejo de los productos farmac\u00e9uticos, la mayor\u00eda de las veces, por desconocimiento e ignorancia. Lo m\u00e1s lamentable en referencia a ello, es que m\u00e1s del 50% de los antibi\u00f3ticos prescritos en los sectores de la agricultura y la acuicultura se consideran innecesarios, donde se administran, principalmente, como promotores del crecimiento y como sustitutos de una buena higiene o manejo.<\/p>\n<p>La OCDE tambi\u00e9n nos advierte que alt\u00edsimas concentraciones de productos farmac\u00e9uticos, en el orden de mil\u00edgramos por litro, se han encontrado en efluentes industriales y cursos de aguas de pa\u00edses como China, India, Israel, Korea y los EEUU (Larsson, 2014).En este \u00faltimo pa\u00eds, se estima que alrededor de 1,3 billones de prescripciones farmac\u00e9uticas anuales terminan en la basura(ProductStewardship Council, 2018).En Alemania, otro pa\u00eds del primer mundo, el uso farmac\u00e9utico se prev\u00e9 que aumente entre un 43 % y un 67 %, para el a\u00f1o 2045 (Civity, 2017). Si a todo ello, adem\u00e1s, le sumamos que el aumento mundial proyectado de antibi\u00f3ticos administrados al ganado, en los alimentos, ser\u00e1 de un 67 % para el 2030, esto oscurece a\u00fan m\u00e1s el negro panorama actual.<\/p>\n<figure class=\"figure img-right\"><figcaption class=\"figure-caption\"><\/figcaption><\/figure>\n<p>La gran mayor\u00eda de las plantas de tratamiento de aguas convencionales, a nivel mundial, no est\u00e1n dise\u00f1adas para eliminar, ni lo hacen por completo, los productos farmac\u00e9uticos de las aguas residuales industriales, lo que no ayuda a mitigar el impacto de dichos productos en el ambiente.<\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\"><span lang=\"ES\"><b><span lang=\"ES-TRAD\"><strong><a href=\"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/medios\/?url_camp=26\" target=\"_blank\" rel=\"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/medios\/?url_camp=26 noopener\"><img decoding=\"async\" class=\"alignright\" src=\"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/medios\/?camp=26\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"250\" \/><\/a><\/strong><\/span><\/b><\/span><\/span>\u00bfSer\u00e1 que hemos generado un espiral de autodestrucci\u00f3n, donde las pocas soluciones al problema podr\u00edan superar los costos del beneficio de su uso, haci\u00e9ndolas inviables como alternativas de reparaci\u00f3n? \u00bfHabremos llegado al punto sin retorno?<\/p>\n<p>No ser\u00eda la primera vez que los beneficios econ\u00f3micos de unos pocos se impongan sobre el bienestar del ecosistema de todos. Sabemos que los productos farmac\u00e9uticos son esenciales para la salud humana y la producci\u00f3n animal, pero es una obligaci\u00f3n moral y \u00e9tica de los l\u00edderes que manejan su elaboraci\u00f3n y uso, la administraci\u00f3n eficiente y segura de ellos.<\/p>\n<p>Tenemos otra gran preocupaci\u00f3n de la que todos debemos hacernos cargo \u2026<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"firma\">*Rodolfo Infante Espi\u00f1eira, MSc<br \/>\nGerente T\u00e9cnico<br \/>\nHappy Fish SpA<br \/>\nrodolfo.happyfish@gmail.com<\/div>\n<\/div>\n<p>Nota: Especial agradecimiento a la Dra. Fiona Child-Kings por la entrega de informaci\u00f3n que origin\u00f3 esta columna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reproducimos la columna de opini\u00f3n de Rodolfo Infante Espi\u00f1eira, Gerente T\u00e9cnico de Happy Fish SpA y columnista de Mundo Acu\u00edcola.<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":51224,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[108],"tags":[237,22632,450,22631,7602,22630,9156,2907,584,22633,6017,19625],"class_list":["post-64381","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-columna-de-opinion","tag-antibioticos","tag-antibioticos-prescritos","tag-contaminacion","tag-disruptores-endocrinos","tag-ecosistemas","tag-esiduos-farmaceuticos","tag-impacto-ambiental","tag-industria-salmonera","tag-ocde","tag-produccion-animal","tag-resistencia-antimicrobiana","tag-tratamiento-de-aguas"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Columna: Residuos farmac\u00e9uticos y su impacto en el ambiente acu\u00e1tico - Mundoacuicola<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Reproducimos la columna de opini\u00f3n de Rodolfo Infante Espi\u00f1eira, Gerente T\u00e9cnico de Happy Fish SpA y columnista de Mundo Acu\u00edcola.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Columna: Residuos farmac\u00e9uticos y su impacto en el ambiente acu\u00e1tico - Mundoacuicola\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Reproducimos la columna de opini\u00f3n de Rodolfo Infante Espi\u00f1eira, Gerente T\u00e9cnico de Happy Fish SpA y columnista de Mundo Acu\u00edcola.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Mundoacuicola\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/mundo.acuicola\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-06-12T09:04:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-06-13T12:25:30+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/AntimicrobianosSalmonicultura2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"750\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"400\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Ricardo Alvarez\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@mundoacuicola\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@mundoacuicola\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Ricardo Alvarez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ricardo Alvarez\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/52cfe7e461eb2d30484965350ee34bdd\"},\"headline\":\"Columna: Residuos farmac\u00e9uticos y su impacto en el ambiente acu\u00e1tico\",\"datePublished\":\"2024-06-12T09:04:53+00:00\",\"dateModified\":\"2024-06-13T12:25:30+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\\\/\"},\"wordCount\":1039,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/04\\\/AntimicrobianosSalmonicultura2.jpg\",\"keywords\":[\"antibi\u00f3ticos\",\"antibi\u00f3ticos prescritos\",\"Contaminaci\u00f3n\",\"disruptores endocrinos\",\"ecosistemas\",\"esiduos farmac\u00e9uticos\",\"impacto ambiental\",\"Industria salmonera\",\"OCDE\",\"producci\u00f3n animal\",\"resistencia antimicrobiana\",\"tratamiento de aguas\"],\"articleSection\":[\"Columna de opini\u00f3n\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\\\/\",\"name\":\"Columna: Residuos farmac\u00e9uticos y su impacto en el ambiente acu\u00e1tico - Mundoacuicola\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/04\\\/AntimicrobianosSalmonicultura2.jpg\",\"datePublished\":\"2024-06-12T09:04:53+00:00\",\"dateModified\":\"2024-06-13T12:25:30+00:00\",\"description\":\"Reproducimos la columna de opini\u00f3n de Rodolfo Infante Espi\u00f1eira, Gerente T\u00e9cnico de Happy Fish SpA y columnista de Mundo Acu\u00edcola.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/04\\\/AntimicrobianosSalmonicultura2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/04\\\/AntimicrobianosSalmonicultura2.jpg\",\"width\":750,\"height\":400},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Columna: Residuos farmac\u00e9uticos y su impacto en el ambiente acu\u00e1tico\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/\",\"name\":\"Mundoacuicola\",\"description\":\"Revista de Acuicultura.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/#organization\",\"name\":\"Mundoacuicola\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/cropped-LOGO-Mundo-Acuicola-2026.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/cropped-LOGO-Mundo-Acuicola-2026.png\",\"width\":1252,\"height\":296,\"caption\":\"Mundoacuicola\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/mundo.acuicola\\\/\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/mundoacuicola\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/in\\\/mundo-acuicola\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/52cfe7e461eb2d30484965350ee34bdd\",\"name\":\"Ricardo Alvarez\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.mundoacuicola.cl\\\/new\\\/author\\\/ricardo\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Columna: Residuos farmac\u00e9uticos y su impacto en el ambiente acu\u00e1tico - Mundoacuicola","description":"Reproducimos la columna de opini\u00f3n de Rodolfo Infante Espi\u00f1eira, Gerente T\u00e9cnico de Happy Fish SpA y columnista de Mundo Acu\u00edcola.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Columna: Residuos farmac\u00e9uticos y su impacto en el ambiente acu\u00e1tico - Mundoacuicola","og_description":"Reproducimos la columna de opini\u00f3n de Rodolfo Infante Espi\u00f1eira, Gerente T\u00e9cnico de Happy Fish SpA y columnista de Mundo Acu\u00edcola.","og_url":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\/","og_site_name":"Mundoacuicola","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/mundo.acuicola\/","article_published_time":"2024-06-12T09:04:53+00:00","article_modified_time":"2024-06-13T12:25:30+00:00","og_image":[{"width":750,"height":400,"url":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/AntimicrobianosSalmonicultura2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Ricardo Alvarez","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@mundoacuicola","twitter_site":"@mundoacuicola","twitter_misc":{"Escrito por":"Ricardo Alvarez","Tiempo de lectura":"6 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\/"},"author":{"name":"Ricardo Alvarez","@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/#\/schema\/person\/52cfe7e461eb2d30484965350ee34bdd"},"headline":"Columna: Residuos farmac\u00e9uticos y su impacto en el ambiente acu\u00e1tico","datePublished":"2024-06-12T09:04:53+00:00","dateModified":"2024-06-13T12:25:30+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\/"},"wordCount":1039,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/AntimicrobianosSalmonicultura2.jpg","keywords":["antibi\u00f3ticos","antibi\u00f3ticos prescritos","Contaminaci\u00f3n","disruptores endocrinos","ecosistemas","esiduos farmac\u00e9uticos","impacto ambiental","Industria salmonera","OCDE","producci\u00f3n animal","resistencia antimicrobiana","tratamiento de aguas"],"articleSection":["Columna de opini\u00f3n"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\/","url":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\/","name":"Columna: Residuos farmac\u00e9uticos y su impacto en el ambiente acu\u00e1tico - Mundoacuicola","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/AntimicrobianosSalmonicultura2.jpg","datePublished":"2024-06-12T09:04:53+00:00","dateModified":"2024-06-13T12:25:30+00:00","description":"Reproducimos la columna de opini\u00f3n de Rodolfo Infante Espi\u00f1eira, Gerente T\u00e9cnico de Happy Fish SpA y columnista de Mundo Acu\u00edcola.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/AntimicrobianosSalmonicultura2.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/AntimicrobianosSalmonicultura2.jpg","width":750,"height":400},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/columna-residuos-farmaceuticos-y-su-impacto-en-el-ambiente-acuatico\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Columna: Residuos farmac\u00e9uticos y su impacto en el ambiente acu\u00e1tico"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/#website","url":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/","name":"Mundoacuicola","description":"Revista de Acuicultura.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/#organization","name":"Mundoacuicola","url":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/cropped-LOGO-Mundo-Acuicola-2026.png","contentUrl":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/cropped-LOGO-Mundo-Acuicola-2026.png","width":1252,"height":296,"caption":"Mundoacuicola"},"image":{"@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/mundo.acuicola\/","https:\/\/x.com\/mundoacuicola","https:\/\/www.linkedin.com\/in\/mundo-acuicola"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/#\/schema\/person\/52cfe7e461eb2d30484965350ee34bdd","name":"Ricardo Alvarez","url":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/author\/ricardo\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64381","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=64381"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64381\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-json\/wp\/v2\/media\/51224"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=64381"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=64381"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mundoacuicola.cl\/new\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=64381"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}